राजधानी काठमाडौं प्रवेश गर्ने मुख्य नाका नागढुंगा । घण्टौँको जाम, उकालो–ओरालो, घुम्ती र सवारीको लामो लाइनका कारण वर्षौंदेखि यात्रु र चालकका लागि सास्तीको पर्याय बनेको यही नाकामुनि नेपालले सडक पूर्वाधारमा पहिलो पटक नयाँ अध्याय सुरु गरेको छ ।

नागढुंगा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग अब पूर्ण सञ्चालनको अन्तिम तयारीमा छ । कोभिड महामारी, स्थानीयको अवरोध, पानीका मुहान सुकाएको आरोप, क्षतिपूर्तिको विवाद र पटक–पटक सरेको सञ्चालन मितिका बीच अब भने सुरुङमार्ग सञ्चालनको अन्तिम तयारीमा पुगेको हो ।

नागढुंगा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग आयोजनाका प्रमुख सौजन्य नेपालका अनुसार सुरुङमार्ग सञ्चालनका लागि आवश्यक सबै तयारी भइरहेका छन् ।

‘हामी सकेसम्म साउनभित्रै आयोजना सञ्चालनमा ल्याउने गरी काम गरिरहेका छौँ,’ आयोजना प्रमुख नेपालले भने ।
सुरुङमार्ग चौबीसै घण्टा सञ्चालनका लागि १५० जना कर्मचारी भर्ना गरिएको छ । ती कर्मचारीलाई सिफ्टका आधारमा परिचालन गरिने नेपालले जानकारी दिए ।

नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्गको शिलान्यास वि.सं. २०७६ साल कात्तिक ४ गते भएको थियो। काठमाडौंको चन्द्रागिरि नगरपालिका–१ दहचोकमा आयोजित एक कार्यक्रमका बीच तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले उक्त सुरुङमार्गको शिलान्यास गरेका थिए । 

४२ महिनाको लक्ष्य, निर्माणमै वर्षौं

नागढुंगा सुरुङमार्ग निर्माणका लागि जापानी कम्पनी हाजमा आन्दोसँग सन् २०१९ सेप्टेम्बरमा सम्झौता भएको थियो । नोभेम्बर २०१९ बाट निर्माण सुरु भएको आयोजनालाई ४२ महिनाभित्र अर्थात् २६ अप्रिल २०२३ सम्म सम्पन्न गर्ने लक्ष्य थियो ।

सडक विभागले सुरुमा ५ अर्ब ५० करोड रुपैयाँमा ठेक्का सम्झौता गरेको थियो । निर्धारित समयभित्र आयोजना पूरा भएन । कोभिड–१९ महामारीसँगै प्राविधिक समस्या र अन्य अवरोध देखाउँदै पहिलो पटक म्याद एक वर्ष थपेर अप्रिल २०२४ सम्म पु¥याइएको थियो । सन् २०२३ को फेब्रुअरीसम्म आयोजनाको भौतिक प्रगति करिब ४९ प्रतिशत मात्रै थियो ।

यसबीच स्थानीय अवरोध पनि निर्माण ढिलाइको एउटा कारण बन्यो । धादिङतर्फका स्थानीयले क्षतिपूर्ति, खानेपानी र सिँचाइको माग गर्दै सन् २०२४ फेब्रुअरीमा काम रोकेका थिए । करिब एक महिनापछि मात्रै निर्माण पुनः सुरु भएको थियो ।

४२ महिनामा सक्ने लक्ष्यसहित सुरु भएको आयोजना निर्माण र सञ्चालन तयारीको लामो चक्र पार गर्दै झन्डै सात वर्षपछि पूर्ण व्यावसायिक सञ्चालनको नजिक पुगेको आयोजना प्रमुख नेपालले जानकारी दिए ।

२.६८८ किलोमिटर पहाडभित्रको सडक

आयोजनाको मुख्य सुरुङ २ हजार ६८८ मिटर लामो छ । दुई लेनको सुरुङमा प्रत्येक लेन ३.५ मिटर, बीचमा १.५ मिटर र दुवैतर्फ निकास संरचनासहित कुल क्यारिजवे ९.५ मिटर चौडा हुने गरी डिजाइन गरिएको हो । आयोजनामा पूर्वतर्फ २ हजार ३०७ मिटर र पश्चिमतर्फ ५६५ मिटर पहुँच सडकसमेत समेटिएको छ ।

मुख्य सुरुङसँगै २ हजार ५५७ मिटर लामो आपतकालीन उद्धार सुरुङ निर्माण गरिएको छ । दुर्घटना वा मुख्य सुरुङ अवरुद्ध हुँदा यात्रु उद्धार गर्न मुख्य र उद्धार सुरुङलाई क्रस–प्यासेजमार्फत जोडिएको छ ।

२८ अर्बको सुरुङ, जापानको सहुलियत ऋण

यो आयोजनामा करिब २० अर्ब ६० करोड रुपैयाँ प्रारम्भिक लागत अनुमान गरिएको थियो । आयोजनामा जापानी अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग जाइकामार्फत करिब १५ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ अत्यन्त सहुलियतपूर्ण ऋण उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरिएको थियो ।

ऋणको ब्याजदर ० दशमलब ०१ प्रतिशत उल्लेख छ । बाँकी करिब ४ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ नेपाल सरकारले व्यहोर्ने सहमति भएको थियो । सडक विभागका अनुसार सुरुङ निर्माण सम्पन्न हुँदा करिब २८ अर्ब रुपैयाँ खर्च हुनेछ ।

सुरुङ छिर्न मोटरसाइकललाई रोक, अरूले तिर्नुपर्छ टोल

सुरुङमार्ग सबै सवारीका लागि खुला हुने छैन । सुरक्षाको कारण देखाउँदै मोटरसाइकललाई सुरुङ प्रवेशमा रोक लगाउने निर्णय गरिएको नागढुंगा सुरुङमार्ग सञ्चालन समितिका सुरक्षा प्रमुख कविराज श्रेष्ठले जानकारी दिए ।

‘सुरक्षाका कारण मोटरसाइकल र तीनपांग्रे सवारीसाधनलाई सुरुङमा पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको छ,’ श्रेष्ठले भने ।

सरकारले सवारीको वर्ग र काठमाडौं प्रवेश वा बाहिरिने दिशाका आधारमा फरक टोल शुल्क तय गरेको छ । हलुका सवारीले काठमाडौं प्रवेश गर्दा ६५ र बाहिरिँदा ६० रुपैयाँ, मिनिबस तथा मिनी ट्रक / टिपरले प्रवेश गर्दा ११५ र बाहिरिँदा ८० रुपैयाँ तिर्नुपर्ने व्यवस्था छ ।

बस तथा ट्रकका लागि प्रवेश शुल्क २६० र बाहिरिने शुल्क २०० रुपैयाँ तथा बहु–एक्सल ट्रक र हेभी इक्विपमेन्टका लागि प्रवेशमा ६०० र बाहिरिँदा २५० रुपैयाँ शुल्क तोकिएको श्रेष्ठले जानकारी दिए ।

टोल शुल्क नगदबाट मात्रै होइन, क्यूआर कोड र सवारीमा जडान गरिने स्टिकरलाई क्यामेराले स्क्यान गर्ने विद्युतीय प्रणालीबाट समेत तिर्न सकिने तयारी छ । संकलित रकम सडक बोर्ड नेपालको खातामा जम्मा हुने र दैनिक व्यवस्थापन निजी कम्पनीले गर्ने योजना छ ।

भिडिओमा हेर्नुहोस् 

पाँच वर्ष सञ्चालन गर्न १ अर्ब १० करोडको ठेक्का

सुरुङ सञ्चालनका लागि चौबीसै घण्टा निगरानी, आगलागी नियन्त्रण, उद्धार, विद्युत्, भेन्टिलेसन र ट्राफिक व्यवस्थापन आवश्यक पर्छ । 
सुरुङभित्र विद्युत् आपूर्ति चौबीसै घण्टा अवरुद्ध नहुने गरी व्यवस्था मिलाइएको छ । यदि विद्युत् आपूर्ति बन्द भयो भने तत्कालै ठूला क्षमताका जेनेरेटरमार्फत विद्युत् आपूर्ति सुचारु गरिनेछ ।

सुरुङ सञ्चालन तथा मर्मतका लागि युक्सिन–एआरटी जेभीलाई पाँच वर्षका लागि करिब १ अर्ब १० करोड रुपैयाँको ठेक्का दिइएको छ । 
सुरुङमार्ग सञ्चालन तथा व्यवस्थापनका लागि आयोजना र सेवा प्रदायक युक्सिन–एआरटी जेभीबीच यसअघि नै औपचारिक सम्झौता भइसकेको छ ।

सेवा प्रदायक कम्पनीले आगामी पाँच वर्षसम्म सुरुङमार्ग सञ्चालन तथा मर्मतको औपचारिक जिम्मा पाएको हो ।
सुरुङमार्गको सञ्चालन र मर्मतसम्भारको जिम्मा पाएको सेवा प्रदायकले सिभिल संरचना, मेकानिकल, इलेक्ट्रिकल र सुरुङभित्रका सुरक्षा प्रणालीको नियमित रेखदेख र मर्मत गर्नुपर्नेछ ।

सुरुङमार्ग सञ्चालन गर्नुअघि अहिले आपतकालीन उद्धार अभ्यास, दुर्घटना व्यवस्थापन र ट्राफिक परीक्षण भइरहेको छ ।
‘हामी अहिले दिनहुँ प्राविधिकहरूलाई तालिम दिइरहेका छौँ ।

सञ्चालन भएपछि समस्या नहोस् भनेर अहिले नै पूर्ण दक्ष बनाउँदैछौँ,’ सुरक्षा प्रमुख श्रेष्ठले भने, ‘आवश्यक सबै उपकरणसमेत हामीले तयारी अवस्थामा राखेका छौँ ।’

जेट फ्यान, आगलागी नियन्त्रण, विद्युत् र सञ्चार प्रणाली नियमित रूपमा सञ्चालनका लागि पनि सबै तयारी पूरा भएको छ । सुरुङभित्र आवश्यकताका आधारमा ठूला जेट फ्यानसमेत जडान गरिएको छ ।

दैनिक ८ हजार सवारीसाधन सुरुङमार्गबाट सञ्चालन

आयोजनाले मोटरसाइकल बाहेक दैनिक ८ हजारभन्दा बढी सवारी सुरुङबाट गुड्ने अपेक्षा गरेको छ ।
नागढुंगाको घुमाउरो उकालो–ओरालो सडकको विकल्पमा सुरुङ प्रयोग हुँदा काठमाडौं प्रवेश र बाहिरिने समय उल्लेख्य रूपमा घट्ने अपेक्षा छ ।

विशेषगरी लामो जाममा घण्टौँ रोकिनुपर्ने समस्या कम गर्न सुरुङ महत्वपूर्ण हुने नागढुंगा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग आयोजनाका प्रमुख सौजन्य नेपालले बताए ।

प्रतिनिधि सभाको भौतिक पूर्वाधार विकास समितिका सभापति आशिष गजुरेल भने निर्माण सम्पन्न भए पनि सञ्चालनमा ढिलाइ गरिएकोमा असन्तुष्ट छन् ।

‘हामी डेढ महिनाअघि अनुगमनमा जाँदा सबै तयारी थियो, तर अहिलेसम्म सञ्चालन हुन सकेन,’ गजुरेलले भने, ‘अब साउनको दोस्रो साताबाट जसरी पनि टनेल सञ्चालन हुनुपर्छ ।’

थप तस्विरहरु

 

सबै तस्विरहरु निशान मगर
सुनौलो नेपाल